Kirjaudu

Muista minut

SANAKIRJA VORTARO*

Avaa sanakirja klikkaamalla yllä olevaa painiketta. Selityksiä sanakirjan käytöstä on kohdassa "Apusivuja".

>“La Vortaro”Pilger: “BER”Bick: “Esperanto-dansk”>

Apua: * ? Lisää....

CHAT TUJMESAĜILO*

Tällä chatilla voit kirjoitella muiden lernu!n käyttäjien kanssa. Käynnistä chat klikkaamalla jotain yllä olevaa painiketta. Lisätietoa on kohdassa "Apusivuja".

Apua * *

Pri La Fundamento

Alempana voit lukea joitakin erityisen tärkeitä lainauksia Fundamento de Esperanto:n esipuheesta. Oikealla palstalla on alkuperäinen versio ja vasemmalla käännös. (Zamenhof on kirjoittanut esipuheen vuonna 1905.)

Citaĵo 1
"Jotta kansainvälinen kieli voisi edistyä hyvin ja tasapainoisesti ja jotta sillä olisi täydellinen varmuus, ettei se koskaan sortuisi eikä mikään sen tulevien ystävien kevytmielinen teko tuhoaisi sen aikaisempien ystävien työtä, ― on erittäin tärkeää ennen kaikkea yksi ehto: selkeästi määritellyn, koskaan koskemattoman ja muuttamattoman perustan eli Fundamenton olemassaolo." "Por ke lingvo internacia povu bone kaj regule progresadi kaj por ke ĝi havu plenan certecon, ke ĝi neniam disfalos kaj ia facilanima paŝo de ĝiaj amikoj estontaj ne detruos la laborojn de ĝiaj amikoj estintaj, ― estas plej necesa antaŭ ĉio unu kondiĉo: la ekzistado de klare difinita, neniam tuŝebla kaj neniam ŝanĝebla Fundamento de la lingvo."

Citaĵo 2
"Kaikkien esperantistien hiljaisella suostumuksella on jo kauan seuraavia kolmea teosta pidetty esperanton perustana: 1) 16-sääntöinen gramatiko eli kielioppi; 2) "Universala Vortaro" eli yleinen sanakirja; 3) "Ekzercaro" eli harjoituksia. Näitä kolmea teosta esperanton alkuunpanija piti lakinaan, ja huolimatta useista houkutuksista hän ei koskaan sallinut itselleen (ainakaan tietoisesti) pienintäkään rikettä näitä lakeja vastaan; hän toivoo, että asiamme hyväksi myös kaikki muut esperantistit pitävät jatkuvasti näitä kolmea teosta esperanton ainoana laillisena ja koskemattomana perustana." "Laŭ silenta interkonsento de ĉiuj esperantistoj jam de tre longa tempo la sekvantaj tri verkoj estas rigardataj kiel fundamento de Esperanto: 1.) La 16-regula gramatiko; 2) la « Universala Vortaro »; 3) la « Ekzercaro ». Tiujn ĉi tri verkojn la aŭtoro de Esperanto rigardadis ĉiam kiel leĝojn por li, kaj malgraŭ oftaj tentoj kaj delogoj li neniam permesis al si (almenaŭ konscie) eĉ la plej malgrandan pekon kontraŭ tiuj ĉi leĝoj; li esperas, ke pro la bono de nia afero ankaŭ ĉiuj aliaj esperantistoj ĉiam rigardados tiujn ĉi tri verkojn kiel la solan leĝan kaj netuŝeblan fundamenton de Esperanto."

Citaĵo 3
"... kaikkea tässä kirjassa olevaa täytyy pitää pakollisena kaikille; kaikkea, joka on tämän kirjan vastaista, täytyy pitää huonona, vaikka se kuuluisi esperanton alkuunpanijan itsensä kirjoituksiin." "...ĉio, kio troviĝas en tiu ĉi libro, devas esti rigardata kiel deviga por ĉiuj; ĉio, kio estas kontraŭ tiu ĉi libro, devas esti rigardata kiel malbona, se ĝi eĉ apartenus al la plumo de la aŭtoro de Esperanto mem."

Citaĵo 4
"Ollessaan luonteeltaan perusta, näiden kolmen kirjan tulee olla uudelleenpainettuina ennen kaikkea koskemattomia. Siksi lukijan ei tule ihmetellä löytäessään tämän kirjan eri sanojen käännöksissä (erityisesti englantilaisessa osassa) kokonaan korjaamattomina niitä samoja virheitä, joita oli "Universala Vortaro"n ensimmäisessä painoksessa. Olen sallinut itselleni korjata vain painovirheitä; mutta jos jokin sana on virheellisesti tai taitamattomasti käännetty, olen jättänyt sen tähän kirjaan täysin muuttamattomana, koska jos olisin halunnut parannella, se olisi ollut jo muutos, joka voisi aiheuttaa väittelyjä ja jota perusteoksessa ei voi sietää." "Havante la karakteron de fundamento, la tri verkoj represitaj en tiu ĉi libro devas antaŭ ĉio esti netuŝeblaj. Tial la legantoj ne miru, ke ili trovos en la nacia traduko de diversaj vortoj en tiu ĉi libro (precipe en la angla parto) tute nekorektite tiujn samajn erarojn, kiuj sin trovis en la unua eldono de la « Universala Vortaro ». Mi permesis al mi nur korekti la preserarojn; sed se ia vorto estis erare aŭ nelerte tradukita, mi ĝin lasis en tiu ĉi libro tute senŝanĝe; ĉar se mi volus plibonigi, tio ĉi jam estus ŝanĝo, kiu povus kaŭzi disputojn kaj kiu en verko fundamenta ne povas esti tolerata."

Citaĵo 5
""Fundamento de Esperanto" pitää olla jokaisen esperantistin käsillä pysyvänä ohjekirjana, joka varjelee häntä yhtenäisyyden polulta poikkeamiselta." "La « Fundamento de Esperanto » devas troviĝi en la manoj de ĉiu esperantisto kiel konstanta kontrolilo, kiu gardos lin de deflankiĝado de la vojo de unueco."

Citaĵo 6
"Olen sanonut, että kielemme perustan täytyy olla ehdottomasti koskematon, vaikka mielestämme tämä tai tuo kohta on ehdottomasti virheellinen. Tämä voisi synnyttää ajatuksen, että kielemme pysyy aina kangistuneena eikä koskaan tule kehittymään... Voi, ei! Huolimatta perustan ankarasta koskemattomuudesta, kielellämme tulee olemaan täydet mahdollisuudet jatkuvan monipuolistumisen lisäksi jopa jatkuvaan parantumiseen ja täydellistymiseen; perustan koskemattomuus vain tulee takaamaan pysyvästi, että tuo täydellistyminen ei tule tapahtumaan keinotekoisen, keskinäisen taistelun ja raunioittavan rikkomisen ja muuttamisen eikä tähänastisen kirjallisuutemme mitätöimisen kautta, vaan luonnollisella, häiriöttömällä ja vaarattomalla tavalla." "Mi diris, ke la fundamento de nia lingvo devas esti absolute netuŝebla, se eĉ ŝajnus al ni, ke tiu aŭ alia punkto estas sendube erara. Tio ĉi povus naski la penson, ke nia lingvo restos ĉiam rigida kaj neniam disvolviĝos... Ho, ne! Malgraŭ la severa netuŝebleco de la fundamento, nia lingvo havos la plenan eblon ne sole konstante riĉiĝadi, sed eĉ konstante pliboniĝadi kaj perfektiĝadi; la netuŝebleco de la fundamento nur garantios al ni konstante, ke tiu perfektiĝado fariĝados ne per arbitra, interbatala kaj ruiniga rompado kaj ŝanĝado, ne per nuligado aŭ sentaŭgigado de nia ĝisnuna literaturo, sed per vojo natura, senkonfuza kaj sendanĝera."

Citaĵo 7
"Päätän näihin sanoihin:
1. asiamme yhtenäisyyden vuoksi jokaisen hyvän esperantistin pitää ennen kaikkea tuntea hyvin kielemme perusta;
2. kielemme perustan täytyy pysyä aina koskemattomana;
3. siihen asti kunnes arvovaltainen keskusjärjestö päättää laajentaa (ei koskaan muuttaa!) nykyistä perustaa virallistamalla uusia sanoja tai sääntöjä, sitä kaikkea hyvää, mitä ei löydy "Fundamento de Esperanto"sta, tulee pitää vain suositeltavana eikä pakollisena."		 "Mi finas do per la jenaj vortoj:
1. pro la unueco de nia afero ĉiu bona esperantisto devas antaŭ ĉio bone koni la fundamenton de nia lingvo;
2. la fundamento de nia lingvo devas resti por ĉiam netuŝebla;
3. ĝis la tempo kiam aŭtoritata centra institucio decidos pligrandigi (neniam ŝanĝi!) la ĝisnunan fundamenton per oficialigo de novaj vortoj aŭ reguloj, ĉio bona, kio ne troviĝas en la « Fundamento de Esperanto », devas esti rigardata ne kiel deviga, sed nur kiel rekomendata."


Johdanto  Kielioppi